🔑 توابع (Functions) در پایتون
توابع در پایتون برای سازماندهی کد استفاده میشوند. با تعریف تابع میتوانیم کدی بنویسیم که چند بار قابل استفاده باشد.
ساختار کلی تابع:
توضیح خط به خط کد پایتون
def function_name(parameters):
# دستورات
return نتیجه
۱. def function_name(parameters):
کلمهی def برای تعریف تابع در پایتون است. بعد از آن نام تابع نوشته میشود (اینجا function_name). داخل پرانتز parameters یعنی ورودیهای تابع. علامت : نشان میدهد که بدنهی تابع از خط بعد شروع میشود.
۲. # دستورات
علامت # یعنی این خط یک کامنت است. کامنتها اجرا نمیشوند و فقط برای توضیح کد هستند. اینجا نوشته شده “دستورات”، یعنی باید کدهای اصلی تابع در این قسمت قرار بگیرند.
return نتیجه
کلمهی return مشخص میکند که خروجی تابع چه چیزی باشد. وقتی تابع اجرا شود، مقدار بعد از return به بیرون برگردانده میشود.
مثلاً اگر تابع جمع دو عدد باشد، مینویسیم:
def add_numbers(x, y):
return x + y
در این مثال، وقتی تابع add_numbers اجرا شود، حاصل جمع x و y بهعنوان خروجی برگردانده میشود.
return نتیجه
وقتی در پایتون از return استفاده میکنیم، یعنی تابع یک مقدار تولید میکند و آن را به بیرون میفرستد.
این مقدار میتواند در متغیر ذخیره شود یا در جای دیگری استفاده شود.
def add_numbers(x, y):
return x + y
result = add_numbers(3, 4)
print(result) # خروجی: ۷
در این مثال، تابع add_numbers حاصل جمع دو عدد را برمیگرداند.
این نتیجه در متغیر result ذخیره میشود و سپس با دستور print نمایش داده میشود.
تفاوت “برگرداندن” در فارسی و پایتون
تفاوت “برگرداندن” در فارسی و پایتون
در فارسی: برگرداندن یعنی معکوس کردن. مثلا:
عدد ۱۷ → برگردان → ۷۱
اما در پایتون: return یعنی خروجی تابع را به بیرون بده. مثلا:
def add_numbers(x, y):
return x + y
result = add_numbers(3, 4)
print(result) # خروجی: ۷
اینجا return x + y یعنی حاصل جمع دو عدد را به بیرون از تابع میفرستد تا در متغیر result ذخیره شود.
مزایا: خوانایی بیشتر، جلوگیری از تکرار کد، تست و نگهداری آسانتر.
مثال ساده:
def greet(name):
return "سلام " + name
print(greet("مریم"))
خروجی کد:
سلام مریم
آیا باید همهی اسامی توابع را حفظ کنیم؟
خیر! لازم نیست همهی اسمهای توابع را حفظ کنید. مهم این است که بدانید هر تابع چه کاری انجام میدهد.
چطور بفهمیم الان باید از چه تابعی استفاده کنیم؟
وقتی میخواهید کاری انجام دهید (مثلاً چاپ متن، محاسبه عدد، یا کار با لیست)، باید ببینید کدام تابع برای آن کار ساخته شده است.
مثلاً برای چاپ متن از print() استفاده میکنیم.
چطور اسم تابع را پیدا کنیم؟
برای پیدا کردن اسم توابع در پایتون لازم نیست همهی آنها را حفظ کنید. کافی است بدانید هر تابع چه کاری انجام میدهد و در چه موقعیتی باید از آن استفاده کنید.
روشهای پیدا کردن اسم تابع
- خواندن جزوه یا کتاب آموزشی: در منابع آموزشی، توابع مهم همراه با مثال معرفی میشوند.
- تمرین و نوشتن کد: وقتی خودتان کد مینویسید، اسم توابع بیشتر در ذهنتان میماند.
- جستجو در اینترنت: اگر کاری میخواهید انجام دهید و اسم تابع را نمیدانید، میتوانید در اینترنت یا مستندات پایتون جستجو کنید.
مثال ساده
print("سلام دنیا")
اینجا تابع print() برای چاپ متن استفاده شده است. اسم تابع را از جزوه یا تمرین یاد میگیرید و سپس در کد استفاده میکنید.
نکته مهم
به مرور زمان و با تمرین، اسم توابع پرکاربرد مثل print(), len(), type() در ذهنتان میماند و دیگر نیازی به حفظ کردن همهی توابع نیست.
مهمترین و پرکاربردترین توابع پایتون
این توابع پایهای هستند و در بیشتر برنامهها استفاده میشوند. یادگیری آنها برای شروع بسیار ضروری است.
۱. تابع print()
برای چاپ متن یا عدد روی صفحه استفاده میشود.
print("سلام دنیا")
۲. تابع len()
طول (تعداد عناصر) یک رشته، لیست یا مجموعه را برمیگرداند. در پایتون برای محاسبه تعداد کاراکترهای یک رشته استفاده میشود. خروجی این تابع یک عدد صحیح است که نشاندهنده طول رشته است.
name = "Maryam" print(len(name)) # خروجی: ۶
پروژه ۱: شمارش تعداد حروف نام
صورت مسئله: نامی را در رشته قرار بده و تعداد حروف آن را چاپ کن.
۵
# اینجا کد پایتون قرار میگیرد
print("Hello World")
# نام را در یک رشته قرار میدهیم
name = “Sara”
# طول رشته نام را حساب میکنیم و چاپ میکنیم
print(len(name))
خطاهای رایج: فراموشی کوتیشن، فاصلههای اضافی، تفاوت ‘ و “.
توضیح خطبهخط:
خط ۱: تعریف رشته.
خط ۲: اجرای len و چاپ نتیجه.
پروژه ۲: طول رمز عبور
صورت مسئله: رمز عبور را داخل رشته بنویس و طول آن را چاپ کن.
۸
# رمز عبور را تعیین میکنیم password = "Ab12xyZ!" # طول رمز عبور را چاپ میکنیم print(len(password))
خطاهای رایج: نمادهای خاص هم کاراکتر هستند، کوتیشن ناهماهنگ خطا میدهد.
توضیح خطبهخط:
خط ۱: تعریف رشته رمز.
خط ۲: محاسبه طول و چاپ.
پروژه ۳: تعداد کاراکتر باقیمانده از پیام ۱۶۰ کاراکتری
صورت مسئله: یک پیام بنویس، طول آن را حساب کن و باقیمانده تا ۱۶۰ کاراکتر را چاپ کن.
طول پیام: ۲۸
کاراکتر باقیمانده تا ۱۶۰: ۱۳۲
# متن پیام را تعیین میکنیم
message = "سلام، امروز کلاس پایتون داریم!"
# طول پیام را حساب میکنیم
length = len(message)
# تعداد باقیمانده تا ۱۶۰ را حساب میکنیم
remain = 160 - length
# نتایج را چاپ میکنیم
print("طول پیام:", length)
print("کاراکتر باقیمانده تا ۱۶۰:", remain)
خطاهای رایج: اگر پیام بیشتر از ۱۶۰ باشد، باقیمانده منفی میشود.
توضیح خطبهخط:
خط ۱: تعریف پیام.
خط ۲: محاسبه طول.
خط ۳: محاسبه باقیمانده.
خط ۴ و ۵: چاپ نتایج.
پروژه ۴: مقایسه طول دو کلمه
صورت مسئله: دو کلمه را تعریف کن و طول هرکدام را چاپ کن.
طول “کتاب”: ۴
طول “دفتر”: ۴
# دو کلمه را تعیین میکنیم
word1 = "کتاب"
word2 = "دفتر"
# طول هر کلمه را چاپ میکنیم
print('طول "کتاب":', len(word1))
print('طول "دفتر":', len(word2))
خطاهای رایج: کوتیشن داخل متن باید درست استفاده شود.
توضیح خطبهخط:
خط ۱ و ۲: تعریف دو رشته.
خط ۳ و ۴: چاپ طول هر رشته.
پروژه ۵: مجموع طول سه کلمه
صورت مسئله: سه کلمه را تعریف کن، طول هرکدام را حساب کن و مجموع طولها را چاپ کن.
طولها: ۳, ۴, ۵
مجموع طولها: ۱۲
“`html
# سه کلمه را تعیین میکنیم a = "شب" b = "صباح" c = "مدرسه" # طول هرکدام را حساب میکنیم la = len(a) lb = len(b) lc = len(c) # مجموع طولها را حساب میکنیم total = la + lb + lc # چاپ نتایج print("طولها:", la, ",", lb, ",", lc) print("مجموع طولها:", total)
“`
خطاهای رایج: رشتهها را با + به هم بچسبانید، ولی برای جمع عددی باید طولها را جمع کنید.
توضیح خطبهخط:
خط ۱ تا ۳: تعریف سه رشته.
خط ۴ تا ۶: محاسبه طولها.
خط ۷: محاسبه مجموع.
خط ۸ و ۹: چاپ نتایج.
جمعبندی
تابع len() همیشه یک عدد برمیگرداند. فاصله، علائم و حتی ایموجیها هم کاراکتر هستند و شمرده میشوند. برای نمایش درست، متن و عدد را با ویرگول در print بدهید تا خطای ترکیب رشته و عدد رخ ندهد.
۳. تابع type()
نوع دادهی یک متغیر را مشخص میکند.
تابع type() در پایتون برای تشخیص نوع داده استفاده میشود. این تابع مشخص میکند که یک مقدار یا متغیر از چه نوعی است (مثلاً عدد صحیح int، رشته str یا عدد اعشاری float). این کار در پروژههای آموزشی، رفع خطا، تست و دیباگ بسیار کاربرد دارد.
دیباگ در برنامهنویسی یعنی پیدا کردن خطاهای کد و اصلاح آن برای اجرای درست برنامه.
فرایند دیباگ کمک میکند اشتباهات شناسایی شوند و برنامه بدون مشکل کار کند.
دیباگ (Debug) یعنی پیدا کردن خطاهای موجود در کد. در برنامهنویسی دیباگ به معنای بررسی و اصلاح اشتباهات برای اجرای درست برنامه است.
x = 10 print(type(x)) # خروجی: class 'int'
پروژه ۱: تشخیص نوع عدد صحیح
صورت مسئله: یک عدد صحیح تعریف کن و نوع آن را چاپ کن.
<class ‘int’>
# تعریف عدد صحیح x = 10 # چاپ نوع داده print(type(x))
خطاهای رایج: اگر به جای عدد رشته بگذاری، خروجی متفاوت میشود.
توضیح خطبهخط:
خط ۱: تعریف متغیر x با مقدار ۱۰٫
خط ۲: اجرای type روی x و چاپ نتیجه.
پروژه ۲: تشخیص نوع رشته
صورت مسئله: یک متن بنویس و نوع آن را چاپ کن.
<class ‘str’>
# تعریف رشته name = "سلام" # چاپ نوع داده print(type(name))
خطاهای رایج: فراموشی کوتیشن باعث خطا میشود.
توضیح خطبهخط:
خط ۱: تعریف رشته name.
خط ۲: اجرای type روی name و چاپ نتیجه.
پروژه ۳: تشخیص نوع عدد اعشاری
صورت مسئله: یک عدد اعشاری تعریف کن و نوع آن را چاپ کن.
<class ‘float’>
# تعریف عدد اعشاری pi = 3.14 # چاپ نوع داده print(type(pi))
خطاهای رایج: استفاده از کاما به جای نقطه باعث خطا میشود.
توضیح خطبهخط:
خط ۱: تعریف متغیر pi با مقدار ۳٫۱۴٫
خط ۲: اجرای type روی pi و چاپ نتیجه.
پروژه ۴: تشخیص نوع بولین
صورت مسئله: یک مقدار درست یا غلط تعریف کن و نوع آن را چاپ کن.
<class ‘bool’>
# تعریف مقدار بولین flag = True # چاپ نوع داده print(type(flag))
خطاهای رایج: نوشتن true با حروف کوچک باعث خطا میشود.
توضیح خطبهخط:
خط ۱: تعریف متغیر flag با مقدار True.
خط ۲: اجرای type روی flag و چاپ نتیجه.
پروژه ۵: تشخیص نوع ترکیب رشته و عدد
صورت مسئله: یک رشته و یک عدد تعریف کن و نوع هرکدام را چاپ کن.
<class ‘str’>
<class ‘int’>
# تعریف رشته و عدد text = "Python" num = 25 # چاپ نوع دادهها print(type(text)) print(type(num))
خطاهای رایج: ترکیب رشته و عدد بدون تبدیل باعث خطا در عملیات میشود.
توضیح خطبهخط:
خط ۱ و ۲: تعریف رشته و عدد.
خط ۳ و ۴: اجرای type روی هرکدام و چاپ نتیجه.
پروژه ۶: تشخیص نوع لیست
صورت مسئله: یک لیست ساده تعریف کن و نوع آن را چاپ کن.
<class ‘list’>
# تعریف لیست numbers = [1, 2, 3] # چاپ نوع داده print(type(numbers))
خطاهای رایج: استفاده از پرانتز به جای براکت باعث تعریف tuple میشود.
توضیح خطبهخط:
خط ۱: تعریف لیست numbers.
خط ۲: اجرای type روی numbers و چاپ نتیجه.
جمعبندی
تابع type() در پایتون مثل یک ذرهبین است که نوع دادهها را نشان میدهد. این کار برای آموزش، رفع خطا، تست و پروژههای بزرگ بسیار حیاتی است. در این شش پروژه دیدیم که میتوان نوع عدد، رشته، اعشاری، بولین، ترکیب دادهها و لیست را تشخیص داد.
۴. تابع input()
برای گرفتن ورودی از کاربر استفاده میشود.
تابع input() در پایتون برای گرفتن ورودی از کاربر استفاده میشود. این ورودی همیشه به صورت رشته (string) ذخیره میشود. در پروژههای عملی وقتی نیاز داریم کاربر دادهای وارد کند (مثل نام، سن، رمز عبور یا هر اطلاعات دیگر)، از input() استفاده میکنیم.
name = input("نام خود را وارد کنید: ")
print("سلام " + name)
پروژه ۱: گرفتن نام کاربر
صورت مسئله: نام کاربر را بگیر و چاپ کن.
سلام علی
# گرفتن نام کاربر
name = input("نام خود را وارد کنید: ")
# چاپ نام
print("سلام", name)
خطاهای رایج: فراموشی کوتیشن در متن پیام.
توضیح خطبهخط:
خط ۱: با input نام کاربر گرفته میشود.
خط ۲: با print نام کاربر چاپ میشود.
پروژه ۲: گرفتن سن کاربر
صورت مسئله: سن کاربر را بگیر و چاپ کن.
سن شما: ۲۰
# گرفتن سن کاربر
age = input("سن خود را وارد کنید: ")
# چاپ سن
print("سن شما:", age)
خطاهای رایج: فراموشی اینکه input همیشه رشته است.
توضیح خطبهخط:
خط ۱: گرفتن ورودی سن.
خط ۲: چاپ مقدار وارد شده.
پروژه ۳: گرفتن دو عدد و چاپ آنها
صورت مسئله: دو عدد از کاربر بگیر و چاپ کن.
عدد اول: ۵
عدد دوم: ۷
# گرفتن دو عدد
a = input("عدد اول را وارد کنید: ")
b = input("عدد دوم را وارد کنید: ")
# چاپ اعداد
print("عدد اول:", a)
print("عدد دوم:", b)
خطاهای رایج: اشتباه در نوشتن متن پیام.
توضیح خطبهخط:
خط ۱ و ۲: گرفتن دو عدد.
خط ۳ و ۴: چاپ مقادیر وارد شده.
پروژه ۴: گرفتن پیام و چاپ طول آن
صورت مسئله: یک پیام از کاربر بگیر و طول آن را چاپ کن.
طول پیام: ۱۲
# گرفتن پیام
msg = input("یک پیام وارد کنید: ")
# چاپ طول پیام
print("طول پیام:", len(msg))
خطاهای رایج: فراموشی پرانتز در len.
توضیح خطبهخط:
خط ۱: گرفتن پیام.
خط ۲: محاسبه طول پیام با len و چاپ آن.
پروژه ۵: گرفتن نام و سن و چاپ ترکیبی
صورت مسئله: نام و سن کاربر را بگیر و در یک جمله چاپ کن.
علی ۲۰ ساله است
# گرفتن نام و سن
name = input("نام خود را وارد کنید: ")
age = input("سن خود را وارد کنید: ")
# چاپ ترکیبی
print(name, age, "ساله است")
خطاهای رایج: فراموشی فاصله بین کلمات در print.
توضیح خطبهخط:
خط ۱ و ۲: گرفتن نام و سن.
خط ۳: چاپ جمله ترکیبی.
پروژه ۶: گرفتن سه عدد و چاپ مجموع آنها
صورت مسئله: سه عدد از کاربر بگیر و مجموع آنها را چاپ کن.
مجموع: ۱۵
# گرفتن سه عدد
a = input("عدد اول: ")
b = input("عدد دوم: ")
c = input("عدد سوم: ")
# محاسبه مجموع (تبدیل به int)
total = int(a) + int(b) + int(c)
# چاپ مجموع
print("مجموع:", total)
خطاهای رایج: فراموشی تبدیل رشته به عدد با int.
توضیح خطبهخط:
خط ۱ تا ۳: گرفتن سه عدد.
خط ۴: تبدیل رشتهها به عدد و محاسبه مجموع.
خط ۵: چاپ مجموع.
جمعبندی
تابع input() در پایتون برای گرفتن داده از کاربر استفاده میشود. این داده همیشه رشته است و در صورت نیاز باید به عدد تبدیل شود. در این شش پروژه دیدیم که میتوان نام، سن، پیام، چند عدد و ترکیب دادهها را با input گرفت و چاپ کرد.
۵. تابع range()
برای تولید یک دنباله از اعداد استفاده میشود (معمولاً در حلقهها).
تابع range() در پایتون برای تولید یک دنباله از اعداد استفاده میشود. این دنباله میتواند از صفر یا هر عدد دلخواه شروع شود و تا عدد مشخصی ادامه پیدا کند. در پروژههای عملی وقتی نیاز داریم یک کار را چند بار تکرار کنیم یا لیستی از اعداد بسازیم، از range() استفاده میکنیم.
تابع range() میتواند سه عدد داخل پرانتز داشته باشد:
range(شروع، پایان، گام) → عدد اول نقطه شروع، عدد دوم نقطه پایان (شامل نمیشود)، عدد سوم اندازه گام یا فاصله بین اعداد است.
اگر تابع range() فقط یک عدد داخل پرانتز داشته باشد، آن عدد به عنوان پایان در نظر گرفته میشود و شروع همیشه از صفر است.
مثال: range(5) یعنی تولید اعداد ۰ تا ۴ (عدد پایان یعنی ۵ شامل نمیشود).
for i in range(5):
print(i)
# خروجی: ۰ تا ۴
پروژه ۱: تولید اعداد از ۰ تا ۴
صورت مسئله: با استفاده از range اعداد ۰ تا ۴ را چاپ کن.
۰
۱
۲
۳
۴
for i in range(5):
print(i)
خطاهای رایج: فراموشی پرانتز در range.
توضیح خطبهخط:
خط ۱: تولید اعداد از ۰ تا ۴٫
خط ۲: چاپ هر عدد.
پروژه ۲: تولید اعداد از ۱ تا ۵
صورت مسئله: با استفاده از range اعداد ۱ تا ۵ را چاپ کن.
۱
۲
۳
۴
۵
for i in range(1, 6):
print(i)
خطاهای رایج: اشتباه در نوشتن عدد پایان (پایان شامل نمیشود).
توضیح خطبهخط:
خط ۱: تولید اعداد از ۱ تا ۵٫
خط ۲: چاپ هر عدد.
پروژه ۳: تولید اعداد زوج
صورت مسئله: با استفاده از range اعداد زوج بین ۰ تا ۱۰ را چاپ کن.
۰
۲
۴
۶
۸
۱۰
for i in range(0, 11, 2):
print(i)
خطاهای رایج: فراموشی گام (step) در range.
توضیح خطبهخط:
خط ۱: تولید اعداد از ۰ تا ۱۰ با گام ۲٫
خط ۲: چاپ هر عدد.
پروژه ۴: تولید اعداد فرد
صورت مسئله: با استفاده از range اعداد فرد بین ۱ تا ۹ را چاپ کن.
۱
۳
۵
۷
۹
for i in range(1, 10, 2):
print(i)
خطاهای رایج: اشتباه در شروع یا پایان بازه.
توضیح خطبهخط:
خط ۱: تولید اعداد از ۱ تا ۹ با گام ۲٫
خط ۲: چاپ هر عدد.
پروژه ۵: چاپ اعداد معکوس
صورت مسئله: با استفاده از range اعداد ۵ تا ۱ را به صورت معکوس چاپ کن.
۵
۴
۳
۲
۱
for i in range(5, 0, -1):
print(i)
خطاهای رایج: فراموشی علامت منفی در گام.
توضیح خطبهخط:
خط ۱: تولید اعداد از ۵ تا ۱ با گام -۱٫
خط ۲: چاپ هر عدد.
پروژه ۶: مجموع اعداد با range
صورت مسئله: با استفاده از range مجموع اعداد ۱ تا ۵ را حساب کن.
مجموع: ۱۵
total = 0
for i in range(1, 6):
total = total + i
print("مجموع:", total)
خطاهای رایج: اشتباه در بازه یا فراموشی مقدار اولیه مجموع.
توضیح خطبهخط:
خط ۱: تعریف متغیر مجموع با مقدار اولیه ۰٫
خط ۲: تولید اعداد از ۱ تا ۵٫
خط ۳: اضافه کردن هر عدد به مجموع.
خط ۴: چاپ مجموع.
جمعبندی
تابع range() در پایتون برای تولید دنبالهای از اعداد استفاده میشود. این تابع در پروژههای آموزشی، محاسبات، حلقهها و کارهای تکراری بسیار کاربرد دارد. در این شش پروژه دیدیم که میتوان اعداد ساده، زوج، فرد، معکوس و مجموع آنها را با range تولید و استفاده کرد.
۶. تابع sum()
جمع عناصر یک لیست یا مجموعه را محاسبه میکند.
تابع sum() در پایتون برای محاسبه مجموع عناصر یک لیست یا مجموعه از اعداد استفاده میشود. این تابع در پروژههای عملی زمانی کاربرد دارد که نیاز داریم سریع مجموع چند عدد را حساب کنیم؛ مثل محاسبه نمرات، جمع هزینهها یا مجموع دادههای عددی.
numbers = [1, 2, 3, 4] print(sum(numbers)) # خروجی: ۱۰
پروژه ۱: مجموع لیست ساده
صورت مسئله: لیستی از اعداد داشته باش و مجموع آنها را حساب کن.
۱۵
numbers = [1, 2, 3, 4, 5] print(sum(numbers))
خطاهای رایج: استفاده از رشته به جای عدد در لیست.
توضیح خطبهخط:
خط ۱: تعریف لیست اعداد.
خط ۲: اجرای sum روی لیست و چاپ نتیجه.
پروژه ۲: مجموع نمرات دانشآموز
صورت مسئله: نمرات چند درس را در لیست قرار بده و مجموع آنها را حساب کن.
۲۷۰
grades = [45, 50, 60, 55, 60] print(sum(grades))
خطاهای رایج: فراموشی براکتها هنگام تعریف لیست.
توضیح خطبهخط:
خط ۱: تعریف لیست نمرات.
خط ۲: اجرای sum روی لیست و چاپ نتیجه.
پروژه ۳: مجموع هزینهها
صورت مسئله: هزینههای روزانه را در لیست قرار بده و مجموع آنها را حساب کن.
۱۰۰۰۰۰
costs = [20000, 15000, 30000, 25000] print(sum(costs))
خطاهای رایج: استفاده از علامت کاما به جای براکت.
توضیح خطبهخط:
خط ۱: تعریف لیست هزینهها.
خط ۲: اجرای sum روی لیست و چاپ نتیجه.
پروژه ۴: مجموع اعداد زوج
صورت مسئله: لیستی از اعداد زوج بساز و مجموع آنها را حساب کن.
۳۰
evens = [2, 4, 6, 8, 10] print(sum(evens))
خطاهای رایج: اشتباه در نوشتن اعداد داخل لیست.
توضیح خطبهخط:
خط ۱: تعریف لیست اعداد زوج.
خط ۲: اجرای sum روی لیست و چاپ نتیجه.
پروژه ۵: مجموع سه عدد ورودی
صورت مسئله: سه عدد از کاربر بگیر و مجموع آنها را حساب کن.
مجموع: ۶۰
a = int(input("عدد اول: "))
b = int(input("عدد دوم: "))
c = int(input("عدد سوم: "))
print("مجموع:", sum([a, b, c]))
خطاهای رایج: فراموشی تبدیل رشته به عدد با int.
توضیح خطبهخط:
خط ۱ تا ۳: گرفتن سه عدد از کاربر و تبدیل به int.
خط ۴: اجرای sum روی لیست سه عدد و چاپ نتیجه.
پروژه ۶: مجموع اعداد از ۱ تا ۱۰
صورت مسئله: با استفاده از range لیستی از اعداد ۱ تا ۱۰ بساز و مجموع آنها را حساب کن.
۵۵
numbers = list(range(1, 11)) print(sum(numbers))
خطاهای رایج: فراموشی تبدیل range به لیست.
توضیح خطبهخط:
خط ۱: تولید لیست اعداد از ۱ تا ۱۰٫
خط ۲: اجرای sum روی لیست و چاپ نتیجه.
جمعبندی
تابع sum() در پایتون برای محاسبه مجموع عناصر عددی استفاده میشود. این تابع در پروژههای آموزشی، حسابداری، تحلیل داده و هر جایی که نیاز به جمع سریع اعداد داریم کاربرد دارد. در این شش پروژه دیدیم که میتوان مجموع لیست ساده، نمرات، هزینهها، اعداد زوج، ورودیهای کاربر و بازهای از اعداد را با sum محاسبه کرد.
۷. تابع max() و min()
بزرگترین و کوچکترین مقدار در یک لیست یا مجموعه را برمیگرداند.
تابع max() بزرگترین مقدار و تابع min() کوچکترین مقدار را از بین دادهها برمیگرداند. این توابع در پروژههای عملی زمانی کاربرد دارند که بخواهیم بیشترین یا کمترین مقدار را پیدا کنیم؛ مثل بالاترین نمره، کمترین هزینه یا بزرگترین عدد در یک لیست.
numbers = [5, 8, 2, 9] print(max(numbers)) # خروجی: ۹ print(min(numbers)) # خروجی: ۲
پروژه ۱: پیدا کردن بزرگترین عدد
صورت مسئله: لیستی از اعداد داشته باش و بزرگترین عدد را چاپ کن.
۹
numbers = [3, 5, 9, 2, 7] print(max(numbers))
خطاهای رایج: استفاده از رشته به جای عدد.
توضیح خطبهخط:
خط ۱: تعریف لیست اعداد.
خط ۲: اجرای max روی لیست و چاپ نتیجه.
پروژه ۲: پیدا کردن کوچکترین عدد
صورت مسئله: لیستی از اعداد داشته باش و کوچکترین عدد را چاپ کن.
۲
numbers = [3, 5, 9, 2, 7] print(min(numbers))
خطاهای رایج: فراموشی پرانتز در min.
توضیح خطبهخط:
خط ۱: تعریف لیست اعداد.
خط ۲: اجرای min روی لیست و چاپ نتیجه.
پروژه ۳: پیدا کردن بالاترین نمره
صورت مسئله: نمرات چند دانشآموز را در لیست قرار بده و بالاترین نمره را چاپ کن.
۲۰
grades = [12, 18, 15, 20, 17] print(max(grades))
خطاهای رایج: استفاده از رشته به جای عدد.
توضیح خطبهخط:
خط ۱: تعریف لیست نمرات.
خط ۲: اجرای max روی لیست و چاپ نتیجه.
پروژه ۴: پیدا کردن کمترین هزینه
صورت مسئله: هزینههای روزانه را در لیست قرار بده و کمترین هزینه را چاپ کن.
۱۵۰۰۰
costs = [20000, 15000, 30000, 25000] print(min(costs))
خطاهای رایج: اشتباه در نوشتن اعداد داخل لیست.
توضیح خطبهخط:
خط ۱: تعریف لیست هزینهها.
خط ۲: اجرای min روی لیست و چاپ نتیجه.
پروژه ۵: پیدا کردن بزرگترین و کوچکترین عدد همزمان
صورت مسئله: لیستی از اعداد داشته باش و بزرگترین و کوچکترین عدد را چاپ کن.
بزرگترین: ۹
کوچکترین: ۲
numbers = [3, 5, 9, 2, 7]
print("بزرگترین:", max(numbers))
print("کوچکترین:", min(numbers))
خطاهای رایج: فراموشی متن در print.
توضیح خطبهخط:
خط ۱: تعریف لیست اعداد.
خط ۲: اجرای max و چاپ نتیجه.
خط ۳: اجرای min و چاپ نتیجه.
پروژه ۶: پیدا کردن طولانیترین و کوتاهترین کلمه
صورت مسئله: لیستی از کلمات داشته باش و طولانیترین و کوتاهترین کلمه را چاپ کن.
طولانیترین: مدرسه
کوتاهترین: شب
words = ["شب", "کتاب", "مدرسه", "خانه"]
print("طولانیترین:", max(words, key=len))
print("کوتاهترین:", min(words, key=len))
خطاهای رایج: فراموشی استفاده از key=len برای مقایسه طول رشتهها.
توضیح خطبهخط:
خط ۱: تعریف لیست کلمات.
خط ۲: اجرای max با key=len برای پیدا کردن طولانیترین کلمه.
خط ۳: اجرای min با key=len برای پیدا کردن کوتاهترین کلمه.
جمعبندی
توابع max() و min() در پایتون برای پیدا کردن بزرگترین و کوچکترین مقدار استفاده میشوند. این توابع در پروژههای آموزشی، تحلیل داده، حسابداری و هر جایی که نیاز به مقایسه دادهها داریم کاربرد دارند. در این شش پروژه دیدیم که میتوان بزرگترین و کوچکترین عدد، نمره، هزینه و حتی طولانیترین یا کوتاهترین کلمه را با این توابع پیدا کرد.
پروژه ۱: تابع محاسبه مساحت دایره
import math
def circle_area(radius):
return math.pi * radius ** 2
r = 5
area = circle_area(r)
print("مساحت =", area)
🔹 import math: کتابخانه ریاضی را وارد میکنیم.
🔹 def circle_area(radius): تابعی تعریف میکنیم که شعاع را ورودی میگیرد.
🔹 return math.pi * radius ** 2: فرمول مساحت دایره را برمیگرداند.
🔹 r = 5: مقدار شعاع را مشخص میکنیم.
🔹 print(“مساحت =”, area): نتیجه را چاپ میکنیم.
شعاع = ۵
مساحت = ۷۸٫۵
پروژه ۲: تابع محاسبه فاکتوریل
def factorial(n):
if n == 0:
return 1
else:
return n * factorial(n-1)
print(factorial(5))
🔹 def factorial(n): تابعی برای محاسبه فاکتوریل تعریف میکنیم.
🔹 شرط if n == 0: فاکتوریل صفر برابر ۱ است.
🔹 return n * factorial(n-1): بازگشتی برای محاسبه فاکتوریل.
🔹 print(factorial(5)): خروجی فاکتوریل ۵ را چاپ میکند.
۱۲۰
پروژه ۳: تابع بررسی عدد اول
def is_prime(n):
if n < 2:
return False
for i in range(2, int(n**0.5)+1):
if n % i == 0:
return False
return True
print(is_prime(7))
🔹 if n < 2: اعداد کمتر از ۲ اول نیستند.
🔹 حلقه for: بررسی مقسومعلیهها.
🔹 if n % i == 0: اگر بخشپذیر باشد، اول نیست.
🔹 در غیر این صورت عدد اول است.
True
پروژه ۴: تابع محاسبه میانگین لیست
def average(numbers):
return sum(numbers) / len(numbers)
print(average([10, 20, 30, 40]))
🔹 sum(numbers): مجموع عناصر لیست.
🔹 len(numbers): تعداد عناصر لیست.
🔹 تقسیم مجموع بر تعداد = میانگین.
۲۵٫۰
پروژه ۵: تابع تبدیل دما
def c_to_f(celsius):
return (celsius * 9/5) + 32
print(c_to_f(30))
🔹 def c_to_f(celsius): تابعی برای تبدیل دما تعریف میکنیم.
🔹 فرمول: (celsius * 9/5) +
